Scheepvaartreglementen in Nederland

De SVW is de basis van alle scheepvaartreglementen die in Nederland van kracht zijn. Er gelden in ons land verschillende reglementen naast elkaar en soms gecombineerd met elkaar.

De SVW regelt ook het ‘varen onder invloed’ van alcohol en andere schadelijke stoffen.

Ook de mogelijkheid van ‘intrekken vaarbewijs’ en ‘ontzegging vaarbevoegdheid’ worden in de SVW geregeld. Verder vind je in deze wet ook de straffen die op overtredingen staan.

De schipper heeft de leiding over een schip. In de scheepvaart wordt dit 'het voeren van een schip' genoemd. De schipper voert het schip.

De schipper hoeft niet altijd te sturen. Hij kan dit aan iemand anders overlaten. Maar de schipper blijft het schip voeren (en blijft dus ook verantwoordelijk).

Het is de schipper en degene die het schip stuurt verboden om onder een zodanige invloed van een stof te zijn dat zij niet meer in staat zijn om het schip te voeren of te besturen.

Onder ‘een zodanige invloed van een stof’ wordt verstaan:

• een alcoholpromillage in het bloed boven 0,5;
• gebruik van drugs en medicijnen die de stuurvaardigheid beïnvloeden.

Ook al stuurt de schipper zelf niet, zijn alcoholpromillage mag niet hoger zijn dan 0,5. Als dat wel hoger is, mag er niet gevaren worden, ook niet door iemand anders die niet teveel gedronken heeft.

Het is mogelijk dat iemand die weinig alcohol heeft genuttigd toch onder een zodanige invloed daarvan verkeert dat hij niet in staat moet worden geacht het schip naar behoren te voeren of te sturen. Met andere woorden: de consumptie valt dan verkeerd. Als die persoon dan toch het schip gaat voeren of sturen is dat strafbaar. Ook als bij onderzoek blijkt dat de wettelijke limiet van 0,5 promille niet is bereikt. Zo’n onderzoek wordt uitgevoerd met behulp van een blaastest, zo nodig gevolgd door een ademanalyse (net als in het wegverkeer).

Als iemand bij een alcoholcontrole meer dan 1,8 promille scoort of als iemand zo snel gevaren heeft dat er ernstig gevaar is ontstaan, kan de politie het vaarbewijs intrekken. Bij een veroordeling kan de vaarbevoegdheid voor maximaal 5 jaren worden ontzegd.

Op de Nederlandse binnenwateren gelden 7 verschillende scheepvaartreglementen:
1. BPR (Binnenvaartpolitiereglement);
2. RPR (Rijnvaartpolitiereglement);
3. BVA (Bepalingen ter voorkoming van aanvaringen op zee);
4. SRE (Scheepvaartreglement Eemsmonding);
5. SRW (Scheepvaartreglement Westerschelde);
6. SRKGT (Scheepvaartreglement voor het Kanaal van Gent naar Terneuzen);
7. SRGM (Scheepvaartreglement Gemeenschappelijke Maas).

Het BPR is op meer dan 90% van de Nederlandse binnenwateren van kracht. Het BPR geldt ook op sommige ruime binnenwateren, zoals het IJsselmeer, het Markermeer, het IJmeer, de Oosterschelde en de Waddenzee.

Vaar je bijvoorbeeld vanaf Harlingen tussen de eilanden Vlieland en Terschelling door richting de Noordzee, dan is het BPR van toepassing op het gedeelte tot een denkbeeldige lijn tussen Terschelling en Vlieland.

Van alle reglementen moet je voor het examen Klein Vaarbewijs 1 (KVB1) het meeste weten van het BPR.

Aan boord van een schip moet een bijgewerkt exemplaar van het geldige BPR aanwezig zijn.

Heb je een marifoon aan boord, dan moet ook het Handboek voor de Marifonie aanwezig zijn. Als je het handboek via een elektronisch middel (digitaal) op ieder moment kunt raadplegen, is dat toegestaan. Dat kan bijvoorbeeld via een app op je mobiele telefoon.

In een recente uitgave van Wateralmanak deel 1 staan het geldige BPR en een speciale samenvatting van het Handboek voor de Marifonie.

Je mag kiezen tussen de Wateralmanak deel 1 en een digitaal exemplaar van het BPR. Dat moet je op ieder moment via je computer of gedownload op je mobiele telefoon kunnen raadplegen.

Een bijgewerkt exemplaar van het geldige BPR is niet verplicht op een kleine open boot waarop geen mogelijkheid is om het reglement te bewaren. Een exemplaar van het BPR is dus niet verplicht op een rubberbootje, een roeiboot, een klein open zeilschip, een zeilplank en een kano.

Het RPR is vastgesteld door een Rijnvaartcommissie waarin de bij de Rijn betrokken landen zitting hebben. Het BPR en RPR zijn allebei afgeleid van een Europese basistekst, dus lijken ze sterk op elkaar. Maar er zijn verschillen! Zie ook onderdeel 4 E en 4 F van deze cursus.

De 5 wateren van het RPR zijn:

1. Boven-Rijn;
2. Waal (tot vlak voor Gorinchem);
3. Pannerdensch Kanaal;
4. Neder-Rijn;
5. Lek (tot Krimpen aan de Lek).

De internationale Bepalingen ter voorkoming van aanvaringen op zee zijn geregeld in de BVA.

Deze bepalingen zijn van toepassing op alle schepen in volle zee en op sommige wateren die daarmee in verbinding staan en bevaarbaar zijn voor zeegaande schepen.

In Nederland is zo'n zeearm de Eemsmonding. Daar gelden de BVA die verder uitgewerkt zijn in het Scheepvaartreglement Eemsmonding (SRE).

De Westerschelde staat ook in verbinding met de zee en is ook bevaarbaar voor zeegaande schepen, maar daar geldt alleen het Scheepvaartreglement Westerschelde (SRW).

Voor het examen hoef je van de BVA alleen maar te weten waar dit reglement geldt.

In het Nederlandse en het Duitse deel van het Eems–Dollard-gebied geldt het Scheepvaartreglement Eemsmonding (SRE).

Hoewel de BVA ook op de Eems en Dollard gelden, bevat het SRE aanvullingen op en afwijkingen van de BVA.

Voor het examen hoef je van het SRE alleen maar te weten waar het geldt.

Op de hele Westerschelde geldt het Scheepvaartreglement Westerschelde (SRW).

Voor het examen KVB1 hoef je van het SRW alleen maar te weten waar het geldt.

In het examen Klein Vaarbewijs 2 (KVB2) komen wel vragen voor over de inhoud van het SRW.

Op het Nederlandse gedeelte van het Kanaal van Gent naar Terneuzen geldt het Scheepvaartreglement voor het Kanaal van Gent naar Terneuzen (SRKGT).

Hoewel de Oostbuiten- en Westbuitenhaven van Terneuzen in open verbinding staan met de Westerschelde, geldt ook daar nog het SRKGT. Buiten de havenhoofden geldt het Scheepvaartreglement Westerschelde (SRW).

Voor het examen hoef je van het SRKGT alleen maar te weten waar het geldt.

Het Scheepvaartreglement Gemeenschappelijk Maas (SRGM) is van toepassing op het Zuid-Limburgse deel van de Maas dat zowel op Belgisch als op Nederlands grondgebied ligt.

De gedeeltes van de Maas die in dit grensgebied tussen België en Nederland bevaarbaar zijn, worden aangegeven door dikke doorgetrokken lijnen.

In het zuidelijke gedeelte is de Maas in dit grensgebied tot Eijsden bevaarbaar.

Tussen Ohé en Laak en twee kilometer ten noorden van Stevensweert loopt de grens tussen België en Nederland door het midden van de Maas. Daar geldt het Scheepvaartreglement Gemeenschappelijke Maas (SRGM).

Ten zuiden van Ohé en Laak is de Maas onbevaarbaar.

Twee kilometer ten noorden van Stevensweert richting Roermond en verder naar het noorden, geldt het Binnenvaartpolitiereglement (BPR).

In Maasbracht en op het Julianakanaal naar Maastricht geldt ook het Binnenvaartpolitiereglement (BPR).

Voor het examen hoef je van het SRGM alleen maar te weten waar het geldt.

De Noord is niet de naam van een reglement, maar de naam van een zeer drukke scheepvaartroute tussen Dordrecht en Rotterdam. De Noord valt onder het BPR.

Bruinisse vind je rechtsboven op de kaart.

Als je op het Kanaal van Gent naar Terneuzen (pijl 1) via de Westerschelde (pijl 2), Kanaal door Zuid-Beveland (pijl 3), Oosterschelde (pijl 4) en Mastgat (pijl 5) naar Bruinisse vaart, heb je onderweg met drie verschillende reglementen te maken:

1. Het Scheepvaartreglement van het Kanaal van Gent naar Terneuzen (SRKGT); dit reglement geldt vanaf de grens met België tot en met de buitenhavens van Terneuzen;
2. Zodra je buiten de havenhoofden van de buitenhavens van Terneuzen vaart, heb je te maken met het Scheepvaartreglement Westerschelde (SRW);
3. Vanaf het Kanaal door Zuid-Beveland, Oosterschelde en Mastgat tot Bruinisse geldt het Binnenvaartpolitiereglement (BPR) (pijl 3 t/m 5).

Vaar je vanaf het Kanaal van Gent naar Terneuzen via Vlissingen naar het Veerse Meer, dan heb je onderweg met drie verschillende reglementen te maken:

1. tot en met de buitenhavens van Terneuzen geldt het SRKGT;
2. op de Westerschelde geldt het SRW;
3. vanaf Vlissingen via het Kanaal door Walcheren naar het Veerse Meer geldt het BPR.