Vaarbewijs 1 of 2: welke heb je nodig?

Kort antwoord: Klein Vaarbewijs 1 is het basisvaarbewijs voor rivieren, kanalen en meren. Wil je met een vaarbewijsplichtig schip op ruim water varen — IJsselmeer, Markermeer, IJmeer, Waddenzee, Eems en Dollard, Oosterschelde of Westerschelde — dan heb je daarnaast Klein Vaarbewijs 2 nodig.

De zeven wateren die het verschil maken

• IJsselmeer
• Markermeer
• IJmeer
• Waddenzee
• Eems en Dollard
• Oosterschelde
• Westerschelde

Alles daarbuiten — de Friese meren, de Randmeren, de Maas, de Waal, de Vecht, de Zuid-Hollandse plassen, de Biesbosch, de Amsterdamse grachten — valt onder Vaarbewijs 1.

Waarom die scheiding bestaat

Op ruim water komen er onderwerpen bij die op een kanaal niet spelen: getij en stroom, navigeren op een zeekaart met kompaskoersen en peilingen, het bepalen van je positie zonder herkenningspunten, en het inschatten van weer dat je een uur later pas bereikt. Vaarbewijs 2 toetst die kennis. Het is geen zwaardere versie van dezelfde stof, maar een andere stof — dat is ook het antwoord op de vraag of Vaarbewijs 2 moeilijker is.

Volgorde: eerst 1, dan 2

Vaarbewijs 2 bouwt voort op de reglementen uit Vaarbewijs 1. In de praktijk doet vrijwel iedereen eerst het examen KVB 1 en daarna KVB 2. Wie beide wil halen, vindt in Vaarbewijs 1 en 2 tegelijk halen de afweging tussen achter elkaar of met een pauze ertussen.

Let op: het gaat om je schip én je vaargebied

Het vaarbewijs is alleen aan de orde als je schip vaarbewijsplichtig is: langer dan 15 meter of sneller dan 20 km/u. Vaar je met een zeilboot van 9 meter over het IJsselmeer, dan is dat schip niet vaarbewijsplichtig en heb je formeel geen Vaarbewijs 2 nodig. Wil je datzelfde IJsselmeer op met een snelle motorboot, dan heb je zowel KVB 1 als KVB 2 nodig.

Dat het niet verplicht is, betekent niet dat het niet nuttig is. Het IJsselmeer bij windkracht 6 is een ander water dan de Vecht; kennis van stroom, golfopbouw en navigatie is daar geen formaliteit.

Wat je nu moet kiezen

Vaar je op binnenwateren en heb je een vaarbewijsplichtig schip: begin met Klein Vaarbewijs 1. Ga je daarna het ruime water op, dan volgt Vaarbewijs 2 als vervolg. Bijna niemand heeft alleen Vaarbewijs 2 nodig.